34,5 mln zł netto na kolejne fanaberie polityczne, 1,6 mln zł straty w 2025 roku i sieć ciepłownicza, którą prezes spółki określa jako będącą w bardzo złym stanie. Tak wyglądają realia piotrkowskiej Elektrociepłowni. Mimo to mieszkańcy słyszą o wielkich możliwościach zarabiania na produkcji energii elektrycznej i nawet 130 mln zł potencjalnego wsparcia w ciągu 15 lat. W tle jest jeszcze historia poprzedniej miejskiej spółki ciepłowniczej, której likwidacja nastąpiła po latach funkcjonowania i planowania rozwoju. W tamtym otoczeniu również pojawiał się Tomasz Stachaczyk, dziś ponownie zasiadający w radzie nadzorczej z nadania politycznego. Czy Piotrków rzeczywiście wyciągnął wnioski z przeszłości? A może zamiast kolejnych prezentacji i energetycznych mżonek należałoby najpierw zmienić sposób zarządzania miejskimi przedsiębiorstwami?
Na terenie Ciepłowni C1 przy ulicy Orlej 11 planowana jest budowa gazowego źródła kogeneracyjnego. Przetarg obejmuje zaprojektowanie, wykonanie i uruchomienie instalacji, która ma składać się z dwóch agregatów gazowych o łącznej mocy elektrycznej 4,3 MW. Przewidziano również pompy ciepła.
Szacunkowa wartość zamówienia wynosi 34,5 mln zł netto. Termin składania ofert przesunięto już dwukrotnie, a wykonawcy mają czas do 25 listopada 2026 roku. Według zapowiedzi spółki instalacja będzie jednocześnie produkować ciepło i energię elektryczną. Ciepło trafi do miejskiej sieci, a prąd ma być sprzedawany. W oficjalnej narracji jest to kolejny etap transformacji energetycznej i szansa na nowe przychody. Tyle że określenie przedsięwzięcia mianem inwestycji nie zwalnia nikogo z obowiązku wykazania, że wydatek rzeczywiście się opłaci. 34,5 mln zł netto to nie wirtualne pieniądze z prezentacji, lecz realny wydatek, który trzeba będzie sfinansować i którego ekonomiczne skutki ponosić przez kolejne lata.
Warto również zachować odpowiednie proporcje w opowieściach o wejściu Elektrociepłowni na rynek energii elektrycznej. Dwa agregaty gazowe o łącznej mocy 4,3 MW nie uczynią z miejskiej spółki konkurenta takich przedsiębiorstw jak PGE. Różnica skali produkcji, zaplecza finansowego, infrastruktury i możliwości rynkowych jest ogromna. Oczywiście piotrkowska instalacja może produkować energię i sprzedawać ją odbiorcom lub na rynku. Nie oznacza to jednak, że będzie to biznes, który odmieni kondycję przedsiębiorstwa. Podobnie należy patrzeć na opowieści o energii z fotowoltaiki. Dwie istniejące instalacje przy ciepłowniach mają moc około 49–50 kWp każda. To niewielkie źródła w zestawieniu z zapotrzebowaniem całego systemu ciepłowniczego. Samo wyprodukowanie energii nie oznacza jeszcze osiągnięcia znaczącego zysku z jej sprzedaży. Przedstawianie fotowoltaiki i kilku agregatów jako fundamentu przyszłego energetycznego biznesu spółki jest mocno przesadzone. Piotrków nie stanie się drugim PGE, a produkcja niewielkich ilości energii nie rozwiąże automatycznie problemów finansowych Elektrociepłowni.
Spółka powołuje się również na prawo do premii kogeneracyjnej uzyskane w lutym 2026 roku w aukcji organizowanej przez Urząd Regulacji Energetyki. Według jej szacunków potencjalna wartość wsparcia w ciągu 15 lat może wynieść około 130 mln zł. Trzeba jednak wyraźnie powiedzieć: nie jest to 130 mln zł dotacji przekazanej z góry ani gwarantowany zysk. Wysokość wsparcia zależy od produkcji i sprzedaży energii elektrycznej oraz spełnienia warunków systemu premiowego. Równocześnie spółka będzie ponosiła koszty zakupu gazu, obsługi urządzeń i ich utrzymania. Dlatego mieszkańcy powinni zobaczyć nie tylko imponującą kwotę potencjalnego wsparcia, ale również prognozowane koszty i wynik finansowy całego przedsięwzięcia. W przeciwnym razie 130 mln zł pozostanie przede wszystkim atrakcyjną liczbą w komunikatach promujących projekt.
Tymczasem rzeczywistość piotrkowskiego ciepłownictwa wygląda znacznie mniej efektownie niż prezentacje dotyczące transformacji energetycznej. Po kolejnej awarii ciepłociągu prezes Elektrociepłowni Paweł Uznański przyznał, że uszkodzony odcinek należy do najstarszych i jest w bardzo złym stanie.
– Sieć jest w bardzo złym stanie. To jest jedna z najstarszych sieci w Piotrkowie Trybunalskim i jest przez nas planowana i projektowana do pełnej przebudowy. Wystąpiliśmy o dofinansowanie z Narodowego Funduszu, żeby pozyskać środki na duży projekt przebudowy sieci – alarmował kilka dni temu prezes Uznański po dotkliwej awarii sieci w jedym z rejonów miasta.
Trudno o bardziej wymowny kontrast. Z jednej strony mamy plany wydania 34,5 mln zł na produkcję prądu, z drugiej – podstawową infrastrukturę, której stan sam szef przedsiębiorstwa określa jako bardzo zły. Czy nie należałoby najpierw ustalić, ile kosztuje doprowadzenie miejskiej sieci do odpowiedniego stanu technicznego i jakie są najpilniejsze potrzeby remontowe? Mieszkańcy nie potrzebują kolejnych opowieści o megawatach. Potrzebują sprawnego ogrzewania, ograniczenia strat ciepła i pewności, że awarie nie będą powtarzać się przy kolejnych sezonach grzewczych.
Jest jeszcze jedna decyzja, o której w dyskusji o przyszłości miejskiego ciepłownictwa mówi się zdecydowanie za mało. W latach 2022–2024 miasto przeprowadziło wymianę pięciu kotłów węglowych WR-25 na kotły gazowe w ciepłowniach C1 i C2. W grudniu 2023 roku wyłączono ostatni kocioł węglowy. Tym samym zakończył się 47-letni okres wykorzystywania węgla kamiennego w miejskich ciepłowniach. Oficjalnie wskazywano na względy techniczne, środowiskowe i ekonomiczne. Nie oznacza to jednak, że decyzja nie powinna być ponownie oceniana z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego miasta. Całkowita rezygnacja z możliwości produkowania ciepła z węgla, przy jednoczesnym uzależnieniu miejskiego systemu od gazu ziemnego, może okazać się poważnym strategicznym błędem. Dlaczego? Ponieważ bezpieczeństwo energetyczne nie polega na uzależnieniu całego systemu od jednego rodzaju paliwa. Gaz również podlega wahaniom cen, ryzykom dostaw i sytuacji geopolitycznej. W przypadku problemów z jego dostępnością miasto nie ma już dawnej alternatywy w postaci własnych kotłów węglowych. Nie chodzi o bezrefleksyjny powrót do spalania węgla ani ignorowanie wymagań środowiskowych. Chodzi o to, że likwidując dotychczasowe źródła, należało zapewnić odpowiednio zdywersyfikowany i bezpieczny system zastępczy. Czy przed podjęciem decyzji wystarczająco przeanalizowano wszystkie scenariusze? Czy policzono długoterminowe koszty uzależnienia od gazu? Czy mieszkańcy zostali zabezpieczeni przed ryzykiem wzrostu cen jednego paliwa? To pytania, które powinny znaleźć się w centrum dyskusji o przyszłości piotrkowskiego ciepłownictwa.
Szczególnej uwagi wymaga również historia zarządzania miejskim ciepłownictwem i ludzie, którzy od lat pojawiają się w jego strukturach. Jedną z takich osób jest redaktor Tomasz Stachaczyk, obecny członek rady nadzorczej Elektrociepłowni Piotrków, związany od lat z lokalnym środowiskiem politycznym. Nie jest to jego pierwsza obecność w miejskim ciepłownictwie. Wcześniej zasiadał w radzie nadzorczej Miejskiego Zakładu Gospodarki Komunalnej, a także uczestniczył w przygotowywaniu koncepcji rozwoju tej spółki.
I tutaj pojawia się istotny problem, którego nie można pomijać. MZGK, które prowadziło miejską działalność ciepłowniczą, zakończyło jej wykonywanie 1 czerwca 2020 roku. W lutym 2020 roku podjęto uchwałę o postawieniu spółki w stan likwidacji. Tymczasem Elektrociepłownia Piotrków Trybunalski została utworzona już w sierpniu 2019 roku i przejęła funkcjonowanie miejskiego systemu ciepłowniczego. Nie były to zatem dwa niezwiązane ze sobą epizody. Była to zmiana organizacyjna dotycząca tego samego miejskiego systemu i tych samych dwóch ciepłowni. Historia poprzedniej spółki powinna być dziś przedmiotem poważnej analizy. Jakie były przyczyny jej likwidacji? Co stało się z wcześniejszymi planami rozwoju? Jakie wnioski wyciągnięto z tamtych doświadczeń? I przede wszystkim: dlaczego mieszkańcy ponownie słyszą o wielkich koncepcjach, strategicznych projektach i energetycznej transformacji, gdy w otoczeniu miejskiego ciepłownictwa nadal pojawiają się te same nazwiska? Nie twierdzimy, że Tomasz Stachaczyk sam odpowiada za likwidację MZGK czy obecne wyniki Elektrociepłowni. Nie ma podstaw, by przypisywać mu jednoosobową odpowiedzialność za decyzje podejmowane przez zarządy i organy właścicielskie. Ale jego wcześniejszy udział w strukturach i planowaniu rozwoju poprzedniej spółki jest wystarczającym powodem, by zapytać o efekty tamtego okresu. Ile jeszcze razy mieszkańcy mają słuchać o wielkich planach tych samych ludzi, zanim ktoś rozliczy rezultaty poprzednich koncepcji?
Miejskie przedsiębiorstwa nie mogą być traktowane jako miejsca do podtrzymywania lokalnych wpływów politycznych. O stanowiskach w zarządach i radach nadzorczych powinny decydować kwalifikacje, doświadczenie, niezależność i zdolność do rozliczania wyników. Rada nadzorcza nie jest dekoracją do prezentacji kolejnych strategii. Jej zadaniem jest kontrola zarządu, analiza finansów, ocena ryzyka i nadzór nad realizacją celów przedsiębiorstwa. Jeżeli spółka wykazuje stratę, sieć wymaga pilnej przebudowy, a przed nią kolejne wydatki liczone w dziesiątkach milionów złotych, mieszkańcy mają prawo oczekiwać, że osoby nadzorujące jej działalność będą rozliczane z konkretnych rezultatów. Najpierw należy uporządkować zarządzanie miejskimi spółkami i odsunąć od nich mechanizm politycznych nominacji. Dopiero później przekonywać mieszkańców do kolejnych kosztownych projektów.
Zakończenie budowy instalacji kogeneracyjnej planowane jest do końca 2028 roku, a rozpoczęcie sprzedaży energii elektrycznej – w pierwszym kwartale 2029 roku. Na razie jest to jednak plan, którego ekonomiczne skutki dopiero poznamy. Władze miasta i zarząd Elektrociepłowni powinny więc odpowiedzieć na kilka zasadniczych pytań:
Dlaczego poprzednia miejska spółka ciepłownicza została zlikwidowana i jakie wnioski wyciągnięto z jej historii?
Jakie konkretne efekty przyniosły wcześniejsze plany rozwoju, w których uczestniczyły osoby obecne również w obecnych strukturach?
Dlaczego zdecydowano się całkowicie zrezygnować z węgla, nie pozostawiając miejskiego systemowi alternatywy paliwowej?
Czy przeprowadzono rzetelną analizę ryzyka uzależnienia ciepłownictwa od gazu?
Z czego wynika strata netto w wysokości 1,6 mln zł za 2025 rok?
Ile naprawdę będzie kosztować produkcja energii elektrycznej po uwzględnieniu wszystkich wydatków?
Jakie konkretne korzyści finansowe uzasadniają wydatek 34,5 mln zł netto?
Kto i na jakiej podstawie dobiera osoby do organów nadzorczych miejskich spółek?
Piotrków potrzebuje sprawnego systemu ciepłowniczego, bezpiecznych dostaw paliwa i odpowiedzialnego gospodarowania publicznym majątkiem. Nie potrzebuje kolejnych energetycznych wizji, których powodzenie będzie zależało od wielu niepewnych założeń. Najpierw trzeba rozliczyć przeszłość, odpolitycznić miejskie spółki, naprawić sieć i zapewnić bezpieczeństwo energetyczne mieszkańcom. Dopiero potem można rozmawiać o kolejnych wydatkach za dziesiątki milionów złotych.
Bo mieszkańców nie ogrzeją prezentacje, strategie ani obietnice 130 mln zł. Ogrzeją ich sprawne źródła ciepła, bezpieczne paliwo i dobrze utrzymane rury.
W całej tej opowieści jest jeszcze jeden zasadniczy problem, o którym w prezentacjach i optymistycznych zapowiedziach mówi się zdecydowanie za mało: cena gazu ziemnego. Bo przecież agregaty nie będą produkowały prądu za darmo. Będą potrzebowały paliwa, za które Elektrociepłownia będzie musiała płacić. I to właśnie cena gazu, obok cen sprzedawanej energii elektrycznej, sprawności urządzeń i kosztów eksploatacji, będzie decydowała o tym, czy przedsięwzięcie przyniesie jakikolwiek rzeczywisty zysk. Co stanie się z ekonomicznym sensem całego przedsięwzięcia, jeżeli gaz znacząco zdrożeje, a ceny sprzedawanej energii nie będą rosły w podobnym tempie? Czy spółka nadal będzie zarabiać? Czy może okaże się, że koszt produkcji prądu pochłonie większość przychodów, a kolejne wydatki obciążą przedsiębiorstwo, które już dziś wykazuje stratę?
Tego nie załatwi ani prezentacja, ani hasło o 130 mln zł potencjalnego wsparcia. Potrzebne są konkretne symulacje finansowe, uwzględniające również niekorzystne scenariusze cen gazu. I właśnie dlatego opowieści o tym, że piotrkowska Elektrociepłownia stanie się dzięki produkcji prądu przedsiębiorstwem zarabiającym wielkie pieniądze, należy traktować z dużym dystansem. Nie będzie konkurentem PGE, nie będzie kontrolować cen paliwa, a mieszkańcy nie powinni finansować kosztownych eksperymentów opartych na założeniu, że rynkowe warunki zawsze będą sprzyjające.
W tym kontekście trudno nie postawić pytania o odpowiedzialność za sposób komunikowania tych planów. Tomasz Stachaczyk ponownie uczestniczy w życiu miejskiej spółki, a prezes Paweł Uznański przedstawia mieszkańcom kolejne ambitne wizje jej rozwoju. Stachaczyk był już związany z wcześniejszymi koncepcjami rozwoju miejskiego ciepłownictwa, którego historia zakończyła się likwidacją MZGK. Dziś słyszymy kolejne obietnice, choć podstawowe problemy infrastrukturalne i finansowe nadal wymagają rozwiązania.
Brednie o energetycznym potentacie, mżonki o wielkich zyskach i polityczna kiełbasa wyborcza nie zastąpią rzetelnego rachunku ekonomicznego. Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, ile będzie kosztował gaz, ile będzie kosztowała produkcja prądu i kto poniesie konsekwencje, jeśli biznesowy scenariusz się nie sprawdzi. Można odnieść wrażenie, że w piotrkowskiej Elektrociepłowni łatwiej dziś opowiadać o wielkich planach niż rozliczać rzeczywiste efekty dotychczasowego zarządzania. A przecież kolejność powinna być zupełnie inna: najpierw naprawa sieci, bezpieczeństwo dostaw ciepła, racjonalna polityka paliwowa i profesjonalne zarządzanie bez politycznych nominacji. Dopiero później kolejne kosztowne przedsięwzięcia.
Bo rachunki za gaz, nie polityczne prezentacje, ostatecznie zweryfikują te wszystkie obietnice. A jeśli energetyczne marzenia okażą się droższe od zakładanych, zapłacić za nie może cała miejska spółka – i pośrednio jej odbiorcy.