Dramat w chlewniach. 4,60 zł za kilogram żywca i biurokracja, która wykańcza rolników

Biurokratyczny paraliż oraz katastrofalne ceny skupu na poziomie 4,60–4,80 zł za kilogram wagi żywej zmuszają polskich hodowców do masowej likwidacji stad trzody chlewnej. Janusz Terka (na zdj.), hodowca z powiatu piotrkowskiego i działacz rolniczej „Solidarności”, obnaża realia pracy w gospodarstwie, gdzie rolnik stał się przede wszystkim… pracownikiem biurowym. Jak wskazuje Terka, drastycznie rosnące wymogi ewidencyjne w strefach ASF oraz skomplikowane procedury sprzedaży tuczników powodują, że branża utrzymuje się na powierzchni wyłącznie dzięki niewliczaniu kosztów własnej, kilkunastogodzinnej pracy do bilansu gospodarstwa.

Papierowa rewolucja: Lista rejestrów, które musi prowadzić hodowca

Liczba ewidencji narzucanych przez przepisy drastycznie wzrosła. Janusz Terka wylicza dokumenty, które każdy hodowca świń musi stale prowadzić i udostępniać podczas kontroli:

- Identyfikacja i obrót (System IRZ+): Obowiązkowa książka rejestracji i identyfikacji zwierząt (w wersji papierowej tylko do końca roku, później wyłącznie elektronicznie). W strefach ASF każde przemieszczenie świni musi być zgłoszone w ciągu 48 godzin. Dodatkowo rolnik musi dwa razy w roku przeprowadzić spis pogłowia i zgłosić go do ARiMR oraz prowadzić wewnętrzny rejestr świń z podziałem na grupy wiekowe.

- Bioasekuracja i pracownicy: Rejestr osób wchodzących do gospodarstwa, ewidencja wjeżdżających środków transportu oraz rejestr osób wykonujących czynności przy zwierzętach (obejmujący również domowników).

- Pasze, leczenie i dezynfekcja: Ewidencja leczenia zwierząt, rejestr paszowy (przy zakupie gotowych pasz) oraz rejestr komponentów (białkowych, zbóż itp.) przy produkcji własnej. Obowiązkowe są też rejestry zużytych środków do dezynfekcji i deratyzacji.

- Produkcja roślinna: Ewidencja wszystkich zabiegów agrotechnicznych na polu, w tym rejestry stosowania środków ochrony roślin oraz nawozów naturalnych.

Biurokratyczny koszmar przy sprzedaży świń w strefie ASF 

Uchowanie tucznika to dopiero początek problemów. Jeśli gospodarstwo znajduje się w obszarze objętym restrykcjami z powodu afrykańskiego pomoru świń, sprzedaż wymaga przejścia przez wieloetapową procedurę urzędową.

Najpierw rolnik musi wypełnić papierowy wniosek do Powiatowego Lekarza Weterynarii o wyrażenie zgody na przemieszczenie trzody chlewnej i zawieźć go osobiście do inspektoratu. Po pozytywnym rozpatrzeniu prośby, rolnik jedzie do powiatu po raz drugi, aby odebrać decyzję. Dopiero z tym dokumentem może wezwać urzędowego lekarza weterynarii na gospodarstwo. Ten przyjeżdża, bada stado i wystawia świadectwo zdrowia. Dopiero wtedy transakcja może dojść do skutku.

 460 złotych za tucznika przy 15-godzinnym dniu pracy

Finał tych procedur okazuje się dla hodowców ekonomicznym dramatem. Na krajowym rynku stawki za świnie w dostawach całosamochodowych drastycznie spadły. - Wszystkie te rejestry jak się zrobi, wykona się tą pracę na tym gospodarstwie, te świnki urosną – na dzień dzisiejszy świnki sprzedaje się gdzieś w granicach, mówimy o całosamochodowych dostawach, 4,60–4,70 zł. Może komuś uda się sprzedać za 4,80 zł za kilogram wagi żywej. Za 100-kilogramowego tucznika powiedzmy, że dostaniemy przy całosamochodowej dostawie około tam 460–470 zł. No i to jest wszystko – wylicza Terka.

Za te pieniądze rolnik pracuje od godziny 5:00 rano (rozpoczęcie załadunku) do 20:00, z przerwami na posiłki trwającymi zaledwie po 20 minut. Dzień kończy się wieczornym wypełnianiem dokumentacji biurowej do godziny 22:00. Terka zauważa, że hodowcy bydła mlecznego mają jeszcze trudniej, bo wstają o 4:00 rano. Polskie chlewnie pustoszeją, ponieważ rolnicy „bezpłatnie” pracują na własnej ziemi – gdyby zaczęli wyceniać czas spędzony w chlewni i przy biurku, produkcja zamknęłaby się natychmiast.