VAT 23% zostaje. Ministerstwo Finansów odpowiada Radiu Piotrków. Powrót do niższych stawek kosztowałby miliardy

Nie ma obecnie planów obniżenia podstawowej stawki VAT z 23 do 22 proc. – wynika z odpowiedzi, którą redakcja Radia Piotrków otrzymała od Ministerstwa Finansów. Resort wskazuje nie tylko na konsekwencje dla budżetu państwa, ale również na obowiązujące przepisy wiążące wysokość VAT z poziomem wydatków na obronność. Według szacunków ministerstwa powrót do stawek sprzed 2011 oznaczałby ubytek dochodów budżetowych rzędu 18,5 mld zł w warunkach 2026.

Pytamy o obniżkę podatku. Resort odpowiada wprost
Czy Polacy mogą liczyć na powrót do stawki VAT w wysokości 22 proc.? To pytanie skierowaliśmy do administracji rządowej w związku z dyskusją o kosztach życia, obciążeniach podatkowych i zbliżającymi się pracami nad budżetem. W odpowiedzi przekazanej naszej redakcji Wydział Prasowy Biura Komunikacji i Promocji Ministerstwa Finansów jasno wskazuje, że obecnie nie są rozważane zmiany obowiązujących regulacji w zakresie stawek VAT. Oznacza to, że na ten moment nie ma zapowiedzi powrotu do podstawowej stawki 22 proc. ani obniżenia stawki preferencyjnej z 8 do 7 proc. To istotna informacja dla konsumentów, przedsiębiorców i wszystkich, którzy liczyli na zmianę podatkowych obciążeń. VAT jest bowiem jednym z podatków pośrednich, których koszt ponoszą konsumenci przy zakupie towarów i usług.

Podwyżka miała być czasowa. Obowiązuje od 2011 roku

Stawki VAT na poziomie 23 proc. i 8 proc. wprowadzono 1 stycznia 2011 roku. Zastąpiły one wcześniejsze stawki podstawową w wysokości 22 proc. i obniżoną wynoszącą 7 proc. Jak przypomina Ministerstwo Finansów w odpowiedzi dla Radia Piotrków, podwyższone stawki zostały wprowadzone jako instrument czasowy, a następnie były utrzymywane decyzjami kolejnych rządów. Od tamtej pory zmieniały się ekipy rządzące, sytuacja gospodarcza i uwarunkowania finansów publicznych. Podstawowa stawka VAT pozostała jednak na poziomie 23 proc. Dla podatników kluczowe jest to, że obecnie obowiązujące przepisy przewidują konkretny mechanizm określający, kiedy podwyższone stawki mogą przestać obowiązywać.

Powrót do 22 proc. zależy od wydatków na obronność

W odpowiedzi udzielonej naszej redakcji ministerstwo wskazuje na art. 146ef ustawy o podatku od towarów i usług. Od 2024 roku obowiązuje mechanizm uzależniający okres stosowania podwyższonych stawek VAT od poziomu wydatków na obronność Polski. Zgodnie z tym rozwiązaniem stawki mają wrócić do poziomu 22 proc. i 7 proc. od roku następującego po roku, w którym łączne wydatki na obronność, zdefiniowane w ustawie, nie przekroczą 3 proc. produktu krajowego brutto, czyli wyniosą 3 proc. PKB lub mniej. Ministerstwo podkreśla, że mechanizm ma zabezpieczać finansowanie obronności w warunkach obecnej sytuacji geopolitycznej. Zmiana stawek ma nastąpić automatycznie po spełnieniu określonych w przepisach przesłanek.

W praktyce oznacza to, że powrót do niższego VAT nie jest obecnie przedstawiany przez resort jako swobodna decyzja polityczna, lecz jako rozwiązanie powiązane z ustawowym kryterium dotyczącym wydatków obronnych.

18,5 miliarda złotych mniej w budżecie

Najbardziej konkretna liczba w odpowiedzi Ministerstwa Finansów dotyczy skutków finansowych ewentualnej obniżki. Resort oszacował, że przywrócenie stawek obowiązujących przed 1 stycznia 2011 roku oznaczałoby łącznie około 18,5 mld zł ubytku dochodów budżetowych w warunkach 2026 roku.

Na tę kwotę składają się:

• 13,01 mld zł – szacowany skutek obniżenia podstawowej stawki VAT z 23 do 22 proc.;

• 5,49 mld zł – szacowany skutek obniżenia stawki obniżonej z 8 do 7 proc.

To wyliczenia przedstawione przez samo Ministerstwo Finansów w odpowiedzi na pytania Radia Piotrków.

Warto przy tym zaznaczyć, że mowa o szacowanym wpływie na dochody budżetu państwa, a nie o kwocie, którą każdy podatnik odczułby bezpośrednio w swoim portfelu. Faktyczny wpływ obniżki na ceny zależałby również od tego, w jakim stopniu przedsiębiorcy przenieśliby niższy podatek na konsumentów.

Co to oznacza dla mieszkańców Piotrkowa i regionu?

Dla mieszkańców Piotrkowa Trybunalskiego i okolic najważniejsza wiadomość jest taka, że na razie nie ma zapowiedzi obniżenia stawek VAT. Nie należy więc oczekiwać zmiany podatku wyłącznie na podstawie samej dyskusji o kosztach życia czy pracach nad budżetem. Ewentualna obniżka mogłaby wpłynąć na ceny części towarów i usług, jednak skala korzyści dla konsumentów zależałaby od rodzaju zakupów i decyzji przedsiębiorców. Niższa stawka podatku nie musi bowiem automatycznie oznaczać proporcjonalnego spadku ceny na sklepowej półce. Z drugiej strony utrzymanie wyższych stawek oznacza dalsze obowiązywanie obecnego systemu podatkowego, który – według argumentacji ministerstwa – ma również znaczenie dla finansowania zadań państwa, w tym obronności.

Czy rząd wróci do obietnicy czasowego VAT?

W naszym wniosku do administracji rządowej zapytaliśmy także o ewentualny termin obniżki oraz o kryteria gospodarcze, które mogłyby skłonić rząd do zmiany stawek. Odpowiedź resortu koncentruje się na obowiązującym mechanizmie ustawowym, kosztach dla budżetu oraz braku aktualnie rozważanych zmian. Ministerstwo nie wskazało terminu ewentualnej obniżki ani nie zapowiedziało rozpoczęcia prac nad zmianą przepisów. Na dziś stanowisko resortu jest zatem jednoznaczne: VAT pozostaje na poziomie 23 proc. i 8 proc., a powrót do stawek 22 proc. i 7 proc. jest powiązany z ustawowym mechanizmem dotyczącym wydatków na obronność.

Radio Piotrków będzie śledzić dalsze decyzje dotyczące podatków i budżetu państwa, szczególnie te, które mogą mieć znaczenie dla domowych wydatków mieszkańców regionu.

Ważne zastrzeżenie redakcyjne: Przed publikacją warto zweryfikować aktualne brzmienie art. 146ef ustawy o VAT oraz przytoczony w odpowiedzi mechanizm powrotu do niższych stawek. W artykule przedstawiono stanowisko ministerstwa, nie zaś niezależną ocenę prawną tego mechanizmu.