MRiRW: Trudna sytuacja na rynku ziemniaków. Resort wdraża działania i rozmawia z branżą

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi informuje:

Wysokie zbiory, nadpodaż, pełne magazyny oraz silna presja cenowa sprawiają, że wielu producentów ma dziś problem ze sprzedażą ziemniaków po stawkach pokrywających koszty produkcji. Dlatego minister Stefan Krajewski spotkał się z przedstawicielami branży, a resort wdraża już pierwsze rozwiązania i pracuje nad kolejnymi działaniami stabilizującymi rynek.

– Sytuacja jest skomplikowana. Ceny mocno spadają, a możliwości sprzedaży ziemniaków są dziś ograniczone. Dlatego chcemy rozmawiać z branżą o rozwiązaniach, które mogą tę sytuację poprawić, bo najważniejsze jest wypracowanie działań odpowiadających na realne potrzeby producentów – powiedział minister Stefan Krajewski.

Nowa kategoria ziemniaków
Jednym z działań resortu, które mają ułatwić zagospodarowanie części produkcji, jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 23 marca 2026 r. w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej ziemniaków.

Nowelizacja wprowadza nowe kategorie jakościowe: ziemniaki wczesne drobne oraz ziemniaki jadalne drobne. Zmiana odpowiada na zmieniające się preferencje konsumentów i rosnące zainteresowanie ziemniakami o mniejszej kalibracji. Jednocześnie nowe przepisy mają pomóc ograniczyć straty, ponieważ część ziemniaków o niewielkiej średnicy nie trafiała dotąd do sprzedaży ze względu na obowiązujące normy.

Rozporządzenie zostało opublikowane 30 marca 2026 r. i wejdzie w życie jeszcze w tym miesiącu.

– Szukamy takich rozwiązań, które zadziałają szybko. Nie chcemy przygotowywać działań, które będą miały znaczenie dopiero za kilka miesięcy, gdy branża potrzebuje wsparcia już teraz – powiedział minister.

Nadpodaż i spadek cen
Podczas spotkania wskazywano, że skala problemu wynika m.in. z bardzo wysokich zbiorów i dużej ilości ziemniaków pozostających w magazynach po ubiegłorocznych zbiorach. Minister zwrócił uwagę, że w Polsce zebrano ok. 7 mln ton ziemniaków, czyli o 18 proc. więcej niż rok wcześniej. Sytuację dodatkowo pogarsza duża podaż w innych krajach Europy oraz napływ towaru na rynek.

Oznacza to silną presję cenową i ograniczone możliwości zbytu, szczególnie w segmencie ziemniaka konsumpcyjnego. Dlatego jednym z głównych tematów rozmów były działania, które mogą pomóc ograniczyć straty producentów i lepiej zagospodarować nadwyżki.

Nowe rynki zbytu i krótszy łańcuch dostaw
Jednym z kierunków działań pozostaje skracanie łańcucha dostaw i ograniczanie liczby pośredników. Równolegle prowadzone są działania na rzecz poszukiwania nowych rynków zbytu dla polskich ziemniaków i produktów ziemniaczanych, zarówno w kraju, jak i za granicą.

Minister wskazał, że podczas rozmów zagranicznych będzie poruszał również kwestie związane z możliwościami zwiększenia eksportu. Podkreślił, że potrzebne są rozwiązania, które pozwolą lepiej zagospodarować krajową produkcję i poprawić sytuację producentów.

– Od dłuższego czasu rozmawiamy o skracaniu łańcucha dostaw i eliminacji pośredników. Trzeba też szukać rozwiązań, które pozwolą zagospodarować nadwyżki w momentach trudnej sytuacji rynkowej, tak aby nie marnować żywności i nie wyrzucać produktów, które można jeszcze wykorzystać – zaznaczył Stefan Krajewski.

Biogaz i pomoc żywnościowa jako sposób na zagospodarowanie nadwyżek
Jednym z omawianych podczas spotkania rozwiązań było szersze wykorzystanie ziemniaków na cele energetyczne, m.in. w biogazowniach. Minister przypomniał, że jeśli surowiec trafia bezpośrednio od rolnika, może być traktowany jako produkt rolny wykorzystywany w tym celu. Rozmowy dotyczyły także możliwości przekazywania ziemniaków organizacjom pomagającym osobom potrzebującym.

– Rozmawiamy również z branżą biogazu. Warto przeanalizować takie możliwości i znaleźć rozwiązania, które pozwolą zdjąć część nadwyżki z rynku, a producentom pomogą ograniczyć straty. Zgłaszają się też do nas banki żywności i Caritas, dlatego chcemy sprawdzić, jak najlepiej wykorzystać te możliwości – powiedział szef resortu rolnictwa.

Jednym z narzędzi, które mogą pomóc w zagospodarowaniu części nadwyżek, są obowiązujące przepisy podatkowe dotyczące nieodpłatnego przekazywania produktów rolnych organizacjom pożytku publicznego. Takie rozwiązanie może wspierać zarówno ograniczanie strat, jak i pomoc żywnościową.

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT rolnicy mogą nieodpłatnie przekazywać płody rolne, w tym ziemniaki, organizacjom pożytku publicznego z przeznaczeniem na cele działalności charytatywnej. W przypadku rolników ryczałtowych nie wiąże się to z obowiązkiem prowadzenia ewidencji. Z kolei rolnik będący czynnym podatnikiem VAT, po odpowiednim udokumentowaniu przekazania produktów, korzysta ze zwolnienia z VAT.

Bariery eksportowe
W trakcie rozmów przedstawiciele branży zwracali uwagę także na utrudnienia w eksporcie ziemniaków, w tym na kwestie fitosanitarne związane z bakteriozą i innymi chorobami kwarantannowymi. Minister podkreślił, że resort konsekwentnie podejmuje działania tam, gdzie jest to możliwe w ramach obowiązujących przepisów.

W 2024 r. wprowadzono istotne uproszczenia w zakresie pobierania prób ziemniaków przeznaczonych do obrotu wewnątrzunijnego i eksportu do państw trzecich. Zmniejszono intensywność próbkobrania w powiatach, w których bakteria nie występuje lub jej nasilenie jest niewielkie. W 2025 r. uproszczone zasady objęły 314 powiatów, czyli ok. 83 proc. wszystkich powiatów w Polsce.

Dodatkowo Główny Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa opracował zestawienie minimalnych wymagań eksportowych dla państw trzecich, co pozwoliło wyeliminować część zbędnych badań. Efektem tych działań był rekordowy eksport ziemniaków do państw trzecich w 2025 r., który przekroczył 86,5 tys. ton. Dla porównania w 2024 r. było to 25 924 tony, a w 2023 r. – 7 299 ton. W pierwszym kwartale 2026 r., do 24 marca, PIORiN wystawił już 677 świadectw fitosanitarnych dla 14,6 tys. ton ziemniaków.

– To, co jest możliwe, staramy się odblokowywać. Nie wszystko jednak zależy od administracji krajowej, bo część wymogów wynika z przepisów międzynarodowych i regulacji fitosanitarnych państw importujących. Mimo to przygotowujemy kolejne rozwiązania tam, gdzie mamy realny wpływ – podkreślił minister Stefan Krajewski.

Działania doraźne i rozwiązania na przyszłość
Podczas spotkania przedstawiciele sektora zwracali uwagę zarówno na potrzebę działań doraźnych, które pomogą ograniczyć skutki obecnej nadwyżki, jak i na rozwiązania systemowe poprawiające konkurencyjność polskich producentów i eksporterów w dłuższej perspektywie. Wśród zgłaszanych postulatów znalazły się m.in. ułatwienia w zagospodarowaniu nadwyżek, dalsze działania na rzecz ograniczania barier eksportowych oraz instrumenty poprawiające płynność finansową w przetwórstwie. Producentka ziemniaków ze Szkotowa Agnieszka Tołłoczko-Wróbel w imieniu rolników przekazała ministrowi Stefanowi Krajewskiemu pismo z prośbą o podjęcie działań interwencyjnych i wspierających producentów ziemniaków jadalnych i sadzeniaków.

Minister zadeklarował dalsze analizy i kontynuację rozmów z branżą.
– Jeśli chodzi o ewentualną pomoc, wszystko trzeba dokładnie policzyć i sprawdzić, jakiego obszaru dotyczy problem. Chcemy przygotować takie rozwiązania, które z jednej strony będą możliwe do wdrożenia, a z drugiej realnie pomogą producentom ograniczyć straty – zaznaczył Stefan Krajewski.